Capel Coffa Celyn


Codwyd Capel Coffa Celyn yn 1965 i goffáu pentref Capel Celyn a foddwyd er mwyn creu cronfa ddŵr. Defnyddiwyd llawer o gerrig o gapel gwreiddiol y pentref i adeiladu’r Capel Coffa sydd ar lan y llyn yn edrych i lawr ar y man lle bu’r capel hwnnw.

Symudwyd rhai o’r cerrig beddau o’r fynwent i ardd goffa y tu allan i’r capel ac mae cofeb yn rhestru’r rhai a gladdwyd yn y pentref i’w weld y tu mewn iddo. Dywedir i’r Capel Coffa gael ei gynllunio i edrych fel llong yn codi o’r llyn, ond ers ei adeiladu ychydig iawn o waith adnewyddu a wnaed arno ers hynny.

Dŵr Cymru sy’n gyfrifol am ofalu am gapel coffa Capel Celyn fel rhan o’n hymrwymiad i redeg Cronfa Ddŵr Llyn Celyn, yr Argae a’r offer cysylltiedig. Mae’r capel wedi ei restru fel adeilad Gradd 2* gan Cadw. Rydym wedi bod yn gweithio’n agos gyda Cadw, a dros y misoedd nesaf fe fyddwn ni’n gwneud gwaith adfer er mwyn gwarchod yr adeilad ar gyfer yr oesoedd a ddêl.

Gwaith cadwraeth

Dros y blynyddoedd mae’r morter yn y waliau wedi dirywio a gan nad oes trydan na gwres yn y capel, mae wedi mynd yn llaith iawn. Mae Dŵr Cymru wedi gwneud gwaith cynnal a chadw ar yr adeilad yn rheolaidd, ond dros y misoedd nesaf fe fyddwn ni’n gwneud gwaith cadwraeth er mwyn gwarchod yr adeilad. 

Cyn dechrau ar y gwaith hwn, byddwn yn codi sgaffaldau o gwmpas yr adeilad cyfan ac yn rhoi gorchudd drosto er mwyn ei amddiffyn rhag y tywydd tra byddwn yn gweithio. Yna, byddwn yn dechrau trwy dynnu’r mwsogl oddi ar y waliau. 

Wedyn, byddwn yn tynnu’r morter sydd rhwng cerrig y waliau cyn ailbwyntio’r holl adeilad, y tu mewn a’r tu allan, â morter calch.

Byddwn hefyd yn ailgapio’r to i gadw dŵr allan. 

Yn 2021 byddwn yn gwyngalchu’r waliau fel ffordd ychwanegol o gadw dŵr allan. Y bwriad wedyn yw gosod ffenestri a drws newydd yn fuan.

 

Rydym wedi penodi contractwyr arbenigol Phillips and Curry i wneud y gwaith ar ein rhan. Tra byddant yn gweithio, byddant yn dilyn canllawiau’r Llywodraeth ar Covid 19 ar gyfer gweithio yn y cyfnod hwn.

Byddwn yn gweithio o fis Gorffennaf hyd at ddiwedd Tachwedd 2020. Byddwn yn rhoi lluniau rheolaidd o’r gwaith a y dudalen hon yn ystod y gwaith cadwraeth.

Gwaith ar y safle